Türkiye’de zeytin çeşitleri

Türkiye’de yaklaşık 90 yerli + 28 yabancı olmak üzere 100’ün üzerinde zeytin çeşidi bulunur. 

Ancak üretimde çok az sayıda çeşit baskındır.

Türkiye’de zeytin üretimi başlıca:

-Ege

-Marmara

-Akdeniz

-Güneydoğu bölgelerinde yapılır. 

Türkiye’de yaklaşık 200 milyon civarında zeytin ağacı bulunmaktadır. Bu ağaçların tamamı çok sayıda çeşitten oluşsa da, üretimin büyük kısmı birkaç ana çeşide dayanır.Türkiye’de üretimin büyük bölümü aslında üç ana çeşide dayanır: Gemlik, Ayvalık, Memecik.Bu üç çeşit, toplam ağaçların yaklaşık %75–85’ini oluşturur. Ülkemizde bir çok bölgeden rahatlıkla yetiştirilebilir. Örneğin, Gemlik zeytini sadece Gemlik’te veya Marmara bölgesinde yetişmez. Ege ve Akdeniz bölgesinde de yaygın olarak üretilir. Aynı durum Ayvalık zeytini için de geçerlidir. 

Gemlik zeytini

Türkiye’de en yaygın yetiştirilen zeytin çeşididir. Toplam ağaçların yaklaşık %48,7’sini oluşturduğu belirtilmektedir.  Marmara bölgesindeki ağaçların ise yaklaşık %80’i Gemlik çeşididir.  Türkiye’de üretilen zeytin fidanlarının yaklaşık %80’i Gemlik çeşididir, bu yüzden her bölgede yayılmıştır.

Kullanımı: Sofralık siyah zeytinde en yaygın çeşit Gemlik zeytinidir. Aynı zamanda yağlık olarak da kullanılır.

Ayvalık (Edremit yağlık) zeytini

Ege bölgesinin en önemli yağlık çeşitlerinden biridir. Ege bölgesi, Türkiye zeytin üretiminin yaklaşık %50’sini karşılar ve burada başlıca çeşitler Ayvalık ve Memecik’tir.  Kesin ağaç oranı tüm Türkiye için tek bir rakam olarak her kaynakta verilmez, ancak sektör kaynaklarında:

Sofralık ve yağlık üretimde payları

Marmara’daki sofralık zeytinlerin yaklaşık %80’i Gemlik çeşididir. 

Türkiye’de toplam zeytin üretimi, iklim koşullarına bağlı olarak yıllara göre değişiklik gösterir.  Ortalama olarak üretilen zeytinin;% 70 yağlık,%30 sofralık zeytin, olarak tüketilir.  Rekolte arttıkça yağlık olarak ayrılan zeytin miktarı artar.

Yağlık üretimde Ege’de, Ayvalık ve Memecik başrol oynar. 

Ağaç sayısına göre yaklaşık dağılım

(Mevcut akademik ve sektör verileri birleştirildiğinde)

Gemlik: %45–50 civarı

Ayvalık: %15–25 civarı (tahmini band)

Memecik: %15–20 civarı

Diğer 80+ çeşit: toplam %10–20

Gemlik tek başına neredeyse tüm ağaçların yarısına yakınını oluşturur.Ayvalık ve Memecik ikinci–üçüncü sıradaki ana çeşitlerdir. Ayvalık özellikle yağlık üretimde çok önemli ama ağaç sayısı olarak Gemlik’in gerisindedir.Türkiye’de 100’den fazla zeytin çeşidi vardır.Toplam ağaç sayısı: yaklaşık 200 milyondur. 

Bölge Üretimlerine göre Zeytin tablosu